nhà biên kịch Hoàng Nhuận chũm nhận xét về khả năng diễn xuất của cầm NSƯT Bùi Cường rằng: "Các vai đó dù lớn, dù nhỏ tuổi hầu hết phần đông được anh thể hiện gồm sức nặng, tất nhiên ở hồ hết mức độ khác nhau".


Trong sự nghiệp điện ảnh của mình, NSƯT Bùi Cường đã thành công với cả sứ mệnh diễn viên và đạo diễn, để lại dấu ấn trong hàng loạt những bộ phim được đánh giá chỉ cao. Vai diễn nổi tiếng nhất của ông là vai Chí Phèo vào bộ phim buôn bản Vũ Đại Ngày Ấy (1982) của đạo diễn – NSND Phạm Văn Khoa.

Bạn đang xem: Phim chí phèo thị nở


Trích đoạn trong phim "Làng Vũ Đại Ngày Ấy"


Làng Vũ Đại ngày ấy cùng những bi kịch của xóm hội Việt phái mạnh thế kỷ 20

Làng Vũ Đại ngày ấy được xếp vào hàng những tác phẩm khiếp điển của điện ảnh Việt nam thế kỷ 20. Bộ phim được chuyển thể từ ba tác phẩm văn học nổi tiếng của đơn vị văn nam giới Cao là Sống mòn, Chí Phèo với Lão Hạc. Tuy vậy, bộ phim ko hề bị rời rạc, khiên cưỡng cơ mà vẫn có sự liên kết, mạch lạc do cùng hướng đến một chủ đề thống nhất.


*

Làng Vũ Đại ngày ấy là một vào những phim tởm điển của điện ảnh Việt nam giới thế kỷ 20.


Các nhân vật thân quen thuộc vào văn học như anh giáo Thứ, Chí Phèo, Thị Nở, Lão Hạc, Bá Kiến, Lý Cường,… lần lượt xuất hiện vào phim. Những nhân vật này đến từ những tác phẩm văn học riêng biệt rẽ nhưng ở vào bộ phim của đạo diễn Phạm Văn Khoa, họ vẫn tất cả sự tương tác lẫn nhau, như những nhân vật trong cùng một câu chuyện.

Anh giáo Thứ (Hữu Mười) vốn có tác dụng nghề dạy học ở thành phố nhưng thời thế nuốm đổi, trường học bị đóng cửa, cuộc sống ngày càng khó khăn, anh phải về quê để kiếm kế sinh nhai. Tưởng được lặng thân để sống với viết, ai ngờ về quê ông lại phải chứng kiến những cảnh éo le, mẫu tai quái quỷ này đẻ ra chiếc tai quỷ quái khác. Phụ vương con Bá Kiến thì độc ác, nham hiểm. Chí Phèo (NSƯT Bùi Cường) từ một anh nông dân chất phác, thật thà trở thành kẻ cố thuộc liều thân, tối ngày chỉ biết say xỉn với rạch mặt ăn vạ. Lão Hạc (nhà văn Kim Lân) thì sống mỏi mòn, cô độc trong mái nhà tranh, chỉ tất cả con chó Vàng có tác dụng người bầu bạn.


*

Anh giáo Thứ trở thành nhân chứng sống của thời buổi nhiễu nhương ấy, từ nông xóm đến thành thị. Anh chỉ biết gửi gắm vai trung phong tư vào những trang viết cùng gửi đăng ở tòa báo Quốc Hồn, tờ báo cuối thuộc và duy nhất đứng về phía nhân dân, dám tạo nên sự thật, nhưng cuối cùng vẫn bị thực dân đàn áp. Những người như anh Thứ, muốn kiếm tiền bằng việc viết thì buộc phải trở thành "bồi bút", viết những câu chuyện "diễm tình" để duyên dáng người đọc.

Cũng như tinh thần của những tác phẩm văn học hiện thực phê phán, bộ phim làng Vũ Đại ngày ấy của đạo diễn Phạm Văn Khoa đã phơi bày hiện thực về làng mạc hội Việt phái nam thế kỷ 20. Từ nông thôn đến thành thị, nơi đâu cũng phải chịu sự đàn áp, thống trị của đám thực dân, địa chỉ phong kiến. Những người dân nghèo cam phận "con sâu dòng kiến", ngoài việc cầu Trời đến "cái bọn đấy chết hết đi" thì họ chẳng biết làm những gì hơn. Người người, nhà nhà sống lay lắt, đói khổ, ăn cháo cám gắng cơm, tất cả người thuộc quẫn tìm kiếm đến cái chết như lão Hạc.


*

Những kẻ nổi loạn như Chí Phèo thì phải chịu một kết cục bi thảm, hắn giết được Bá Kiến phụ thân thì sẽ lại mọc lên những "Bá Kiến con" còn nham hiểm, độc ác hơn. Hình ảnh Thị Nở (NSƯT Đức Lưu) đứng mặt cái lò gạch cũ gợi sự liên tưởng đến mẫu vòng tròn bi kịch cứ lặp đi lặp lại. Trong bối cảnh đó, những người trí thức như anh giáo Thứ không khỏi đau xót, bất lực.

Chí Phèo – vai diễn xuất sắc của NSƯT Bùi Cường

Những bộ phim chuyển thể như Vợ chồng A Phủ (1961), Chị Dậu (1981), làng Vũ Đại ngày ấy (1982) đã đưa những hình tượng văn học thân quen thuộc lên màn ảnh. Nếu như trước đây các nhân vật ấy chỉ được miêu tả qua trang sách thì bên trên phim, họ được tái hiện một phương pháp sinh động, từ tạo hình đến tính cách, tâm lý. Cho đến nay, vai diễn Chí Phèo của NSƯT Bùi Cường trong làng Vũ Đại ngày ấy vẫn là vai diễn nổi tiếng nhất của ông, đến nỗi khi ông đã qua đời, vào "gia tài" phim ảnh đồ sộ của ông, người ta vẫn luôn nhắc đến thương hiệu bộ phim này.



Trong phim, NSƯT Bùi Cường đã thể hiện xuất sắc một Chí Phèo bị thoái hóa cả về nhân tính lẫn nhân hình, tạo ấn tượng mạnh cho người xem. Chí Phèo được tái hiện bên trên màn ảnh với hình ảnh một gã đàn ông xăm trổ đầy mình, chột một mắt, mặt chằng chịt những vết sẹo, dáng đi thời điểm nào cũng khật khưỡng, miệng liên tục chửi thề. Những cảnh Chí Phèo rạch mặt rồi nằm lăn ra đất, giãy đành đạch ăn vạ được NSƯT Bùi Cường diễn tả rất sinh động.

Ông cũng thể hiện rất thành công xuất sắc sự biến đổi tâm lý của nhân vật này. Từ một gã say xỉn, cộc cằn đến một người đàn ông điềm đạm lúc tỉnh rượu, hạnh phúc trong tình yêu, biết quan sát Thị Nở bằng ánh mắt trìu mến, biết cười khách khách, vỗ đùi đen đét ước ao "Giá cứ thế này mãi thì ưng ý nhỉ?" Nhưng hạnh phúc chưa được bao lâu, Chí Phèo lại rơi vào trạng thái u uất, lần này lên đến cực độ, Chí Phèo xách dao đi tìm kiếm kẻ thù để đòi lương thiện.



Chí Phèo say xỉn triền miên để "quên mẹ cái sự đời này đi" nhưng hóa ra ở xã Vũ Đại hắn lại là người "tỉnh" nhất. Chỉ bao gồm hắn mới dám nói lên sự thật, chỉ gồm hắn mới tất cả bản lĩnh đến gặp Bá Kiến để đòi nợ. Câu nói cuối cùng của Chí: "Ai mang đến tao lương thiện!" vẫn còn ám ảnh mãi về sau.

Vai diễn Chí Phèo trong thôn Vũ Đại ngày ấy đã có về mang lại NSƯT Bùi Cường giải Diễn viên xuất sắc tại lễ hội phim Việt phái mạnh lần thứ 6, năm 1983.


Nhà biên kịch Hoàng Nhuận Cầm nhận xét về tài năng diễn xuất của NSƯT Bùi Cường: "Anh có khả năng thiên bẩm là vạch ra những chiếc lố bịch của người đời chỉ bằng một vài động tác cực kỳ đơn giản. Gồm cảm giác trong bé người anh luôn tiềm ẩn một sức diễn chưa hề vơi cạn. Bảng danh sách các vai diễn vào phim của anh cứ kéo dãn ra mãi. Những vai đó mặc dù lớn, cho dù nhỏ hầu hết đều được anh thể hiện bao gồm sức nặng, tất nhiên ở những mức độ không giống nhau. Quan sát lại các nhân vật bởi anh thể hiện không nhiều thấy Bùi Cường trùng lặp. Được như vậy chính bởi nhị tiếng "màn bạc" đối với anh đồng nghĩa với sáng sủa tạo".


Năm 1990, ông bắt đầu thử sức với mục đích đạo diễn phim truyện video clip và phim truyền hình với những bộ phim tiêu biểu như Người Hùng Râu Quặp (1990), Kẻ Cưới nàng dâu (1991), nhỏ Bạc con cháu Vàng (1993), Trở Lại Bến Xưa (1995), Vào Đời (1996), Giấc Mộng ko Thành (1996), Thiên Đường Ở trên Cao (1997), Thư Gửi Thời Gian (1999)…

Về phim điện ảnh, bộ phim Người đàn bà không bé mà ông giữ mục đích đạo diễn và đồng tác giả kịch bản đã nhận giải Đạo diễn mang đến phim truyện điện ảnh đầu tay của Hội Điện ảnh Việt Nam, 1996.

Xem thêm: Cây Trinh Nữ Hoàng Cung Có Tác Dụng Gì ? Bài Thuốc Hay Từ Cây Trinh Nữ Hoàng Cung

Sau đó ông chuyển sang làm cho phim truyền hình đến VTV ở chuyên mục Văn nghệ Chủ nhật. Ông từng giành Huy chương vàng tiệc tùng truyền hình toàn quốc 2004 với phim Vị tướng tình báo và hai bà vợ.